هەڵسەنگاندنە، نەک بڕیاری فەرمی
ئەنجامەکە بە وەک یارمەتی بۆ پلانەدانان و بڕیاردان بەکاربهێنە. لە بڕیارە گرنگەکاندا باشترە وردەکارییەکان لەلایەن دەسەڵاتدار، بانک، خاوەنکار یان ڕاوێژکار پشتڕاست بکەیتەوە.
ئامرازەکان
ژمێرەری سەدی
سەدی ژمارە، بەشی کۆ، گۆڕانی سەدی یان بەهای سەرەتایی پێش داشکاندن و زیادبوون هەژمار بکە.
ئەنجام
ئەنجامی سەرەکی جۆری ژمێرکردنی هەڵبژێردراو پیشان دەدرێت
- بەهای سەد
- 25
کاتێک دۆخی "بەهای سەد" هەڵبژاردراوە ئەم نرخە دەردەکەوێت (بنەڕەت × سەد).
هاوپۆلی ڕاویستی
دۆخەکان تاقی بکەوە
نێوان دۆخەکان بگۆڕە بۆ پشکنینی باج، داشکاندن، کومسیۆن و ئامانجە پارەییەکان.
کۆپی ئاسان
ئەنجامەکە یەک ژمارەیە، بۆیە ئاسانە بۆ نوسین لە تابلۆ یان پەیامدا.
دڵنیابوون
بە دۆخی "سەدی بەش" دەتوانیت پشتڕاست بکەیت کە پارەی وەسڵ وەک سەدی قسەکراوە.
پرسیارە باوەکان
جیاوازی لە نێوان ڕێژە (٪) و خاڵی ڕێژە (percentage points) چییە؟
٪ گۆڕانی ڕێژەیی (نسبی) پیشان دەدات، بەڵام خاڵی ڕێژە جیاوازیی ڕاستەوخۆی نێوان دوو ڕێژەیە. بۆ نموونە 20% → 25% یعنی +5 خاڵ.
چۆن داشکان (discount) یان زیادکردن (markup) هەژمار بکەم؟
لە دۆخی “نرخ/بڕی ڕێژە” دا ڕێژەیەک لەسەر بنەما هەژمار بکە (وەک 25% لە 800). داشکان: کەم بکەوە. زیادکردن: زیاد بکە.
بۆچی +20% پاشان −20% ناگەڕێتەوە بۆ سەرەتا؟
چونکە بنەما دەگۆڕێت. پاش زیادکردن، −20% لەسەر نرخە نوێیەکە هەژمار دەکرێت. بۆ ئەوەی +20% هەڵوەشێنیتەوە پێویستە −16.67% بکەیت.
چۆن ئەنجامەکان ڕاون بکەم؟
ژمێرەکانی ڕێژە زۆرجار دەهەم دەهێنن. بۆ پارە زۆرجار دوو دەهەم کافییە، بەڵام بۆ شیکاری دەتوانیت دقتی زیاتر هەڵبگریت.
بەهای سەد
ئەگەر نرخی بنەڕەت و سەدی داواکراوت هەیە، ئەم دۆخە تەنیا ئەو بەهایە دەرئەهێنێت. گونجاوە بۆ داشکاندن، VAT، کومسیۆن و مارژ.
سەدی بەش
بەشی دیاریکراو و نرخی بنەڕەت داخل بکە بۆ ئەوەی بزانیت ئەو بەشە چەند سەدیی کۆی گشتییە. ئەمە یارمەتیت دەدات فاکتۆر و بودجە بپشکنیت.
ئەنجامی تاک
هەموو ژمێرکردنێك تەنیا ئەو ژمارەیە نیشان دەدات کە داوات کردووە، بۆیە ئاسانە بۆ کۆپیکردن و بەکارهێنانی تر.
چوار نموونەی ژمێرکردنی سەدی
٢٥٪ لە ٨٠٠ دەبێتە ٨٠٠ × ٠.٢٥ = ٢٠٠. ئەگەر ٢٠٠ بەشێک بێت لە ٨٠٠، ڕێژەکەی ٢٠٠ ÷ ٨٠٠ × ١٠٠ = ٢٥٪ە. زیادبوون لە ٨٠٠ بۆ ١,٠٠٠ دەبێتە (١,٠٠٠ − ٨٠٠) ÷ ٨٠٠ × ١٠٠ = ٢٥٪. ئەگەر نرخێک دوای داشکاندنی ٢٠٪ ببێتە ٨٠٠، نرخی سەرەتایی ٨٠٠ ÷ ٠.٨٠ = ١,٠٠٠ بووە.
سەدییەکان: گرنگترین بنچینەکان
سەدی واتە “لە هەر 100 ـێک”. لە داشکان، سود، باج و گەشە زۆر بەکار دەهێنرێت.
فورمولی بنچینە
- سەدی لەسەر ژمارە:
بەها = بنەما * (سەدی / 100) - گۆڕانکاری بە سەدی:
گۆڕانکاری = (نوێ - کۆن) / کۆن * 100 - پێش زیادبوون:
سەرەتایی = کۆتایی / (1 + سەدی / 100) - پێش کەمبوونەوە یان داشکاندن:
سەرەتایی = کۆتایی / (1 - سەدی / 100)
خاڵی سەدی vs سەدی
جیاوازیان گرنگە:
- 20% بۆ 25% = +5 خاڵی سەدی.
- گۆڕانکاری ڕێژەیی = +25%.
داش و زیادکردن
تێبینی باوەک:
- +20% پاشان −20% نابێتەوە بە هەمان دەستپێک.
نموونە:
- 100 → +20% = 120
- 120 → −20% = 96
خاوکردنەوە
لە پارەدا زۆرجار خاوکردنەوە بۆ یەکەکان بەسە. لە ڕێژەدا یەک یان دوو دەسیمال دەتوانێت باشتر بێت.
چۆن ئەم ژمێرەرە بخوێنیتەوە
ئەنجامەکان بۆ ڕێنمایییە. ئەوان پشت بە یاسا و گریمانە و مۆدێلی سادەکراو دەبەستن کە لەوانەیە لەگەڵ دۆخی ڕاستەقینەی تۆ جیاواز بن.
میتۆدۆلۆجی
هەر ژمێرەرێک داخڵکردن، گریمانە و لۆجیکی ژمێرەی دیاریکراو بەکاردەهێنێت. لە پەڕەی میتۆدۆلۆجییەکەدا ڕێبازە گشتییەکە ڕوون دەکەینەوە.
میتۆدۆلۆجی بخوێنەوەسەرچاوە و نوێکردنەوەکان
پێویستە ژمێرەرە گرنگەکان بۆ یاسا فەرمییەکان، ڕێنمایی گشتی یان سەرچاوەی دیاریکراوی تر بگەڕێندرێنەوە.
سەرچاوەکان ببینەهەژمارکردن بەردەوام بکە
گۆڕینی پلەی گەرما
گۆڕینی پلەی گەرما بەکاربهێنە بۆ بەراوردکردنی بەشی داهاتووی هەمان دۆخ.
یەک خانە، سێ ئەنجام
گۆڕینەوەی پلەی گەرماگۆڕەری یەکەکانی درێژی و ڕووبەر
گۆڕەری یەکەکانی درێژی و ڕووبەر بەکاربهێنە بۆ بەراوردکردنی بەشی داهاتووی هەمان دۆخ.
درێژی و ڕووبەر لە یەک ئامرازی سادەدا
یەکەکان بگۆڕەژمێرەری تێچووی سووتەمەنی – گەشت، L/100 km وMPG
ژمێرەری تێچووی سووتەمەنی – گەشت، L/100 km وMPG بەکاربهێنە بۆ بەراوردکردنی بەشی داهاتووی هەمان دۆخ.
لیتر، تێچووی گەشت و هەموو یەکە باوەکان
تێچووی سووتەمەنی هەژمار بکە